Na današnji dan, 11. jun

1509 - Engleski kralj Henri VIII oženio se prvom od &scaron;est žena, Katarinom Aragonskom.1572 - Rođen je engleski pisac Bendžamin Džonson, koji je realistički prikazivao ljudske nastranosti i strasti. Dela: komedije &quot;Ljudi i ćudi&quot;, &quot;Volpone&quot;, &quot;Vartolomejski va&scaron;ar&quot;, proza &quot;Građa, ili otkrića o ljudima i stvarima&quot;.1727 - Umro je britanski vladar nemačkog porekla Džordž I, prvi monarh Velike Britanije iz hanoverske dinastije, a na prestolu ga je nasledio sin Džordž II. Tokom njegove vladavine od 1714. do smrti položaj premijera se iskristalisao kao ključni u izvr&scaron;noj vlasti.1776 - Rođen je engleski slikar Džon Kanstebl, jedan od tvoraca modernog pejzaža u evropskom slikarstvu. Njegova platna odlikuje jednostavnost motiva, slobodan potez i prozračnost atmosfere, čime je znatno uticao na francuske impresioniste.1811 - Rođen je ruski književni kritičar i filozof Visarion Grigorjevič Belinski, osnivač ruske realističke estetike. Formulisao je teorijsku osnovu novog pravca u ruskoj književnosti nazvanog &quot;naturalna &scaron;kola&quot;. Napisao je kritička tumačenja dela Pu&scaron;kina, Ljermontova, Gogolja. Njegovo &quot;Pismo Gogolju&quot; obrazac je preciznosti i o&scaron;trine kritičke misli. Dela: &quot;O ruskoj povesti i o povestima Gogolja&quot;, &quot;Književne ma&scaron;tarije&quot;, &quot;Junak na&scaron;ih dana&quot;, &quot;Pesme M. Ljermontova&quot;, &quot;Deoba poezije na rodove i vidove&quot;, &quot;Reč o kritici&quot;, &quot;Putovanja Čičikova ili Mrtve du&scaron;e&quot;, &quot;I.A.Krilov&quot;, &quot;Dela Aleksandra Pu&scaron;kina&quot;.1859 - Umro je austrijski knez Klemens Meternih, koji je kao ministar inostranih poslova i kancelar četiri decenije krojio spoljnu i unutra&scaron;nju politiku Austrije, umnogome i sudbinu Evrope. &Scaron;ef diplomatije bio je od 1809. do 1821, a kancelar od 1821. do 1848. Zbačen u martovskoj Bečkoj revoluciji emigrirao je u Englesku. Predvodio je 1813. koaliciju protiv Francuske, odnosno, Napoleona I. U međunarodnoj politici bio je stub reakcionarnog saveza evropskih vladara &quot;Svete alijanse&quot;, stvorene radi gu&scaron;enja revolucionarnih tendencija u Evropi. Dve godine posle zbacivanja s vlasti vratio se u Austriju.1864 - Rođen je nemački kompozitor i dirigent Rihard &Scaron;traus, dugogodi&scaron;nji direktor Bečke opere. Počeo je da stvara u maniru kasnog romantizma i dospeo do ekspresionizma, ali je uvek ispoljavao visoko majstorstvo orkestracije. Jedan je od najboljih operskih kompozitora uop&scaron;te. Komponovao je i operete, balete, solo pesme, kamernu muziku. Dela: simfonijske poeme &quot;Don Huan&quot;, &quot;Til Ojlen&scaron;pigel&quot;, &quot;Simfonija Alpa&quot;, &quot;Sinfonia domestica&quot;, &quot;Život junaka&quot;, opere &quot;Saloma&quot;, &quot;Elektra&quot;, &quot;Kavaljer s ružom&quot;, &quot;Egipatska Helena&quot;, &quot;Arabela&quot;, &quot;Danajina ljubav&quot;.1880 - Rođena je američka pacifistkinja Dženet Renkin, prva žena koja je postala član Kongresa SAD. Kao ubeđeni antimilitarista, u Kongresu jedina je glasala protiv objave rata Japanu posle bombardovanja Perl Harbura 1941.1891 - Velika Britanija i Portugal potpisale su konvenciju o podeli interesnih sfera severno i južno od reke Zambezi u Africi, kojom je Njasa (sada&scaron;nji Malavi) postao britanski protektorat.1895 - Rođen je sovjetski državnik Nikolaj Aleksandrovič Bulganjin, predsednik vlade Sovjetskog Saveza od 1955. do 1958, učesnik Oktobarske revolucije. Bolj&scaron;evicima se priključio 1917. uoči revolucije i do 1922. radio je u ČEKI (politička policija). Član Centralnog komiteta Komunističke partije Sovjetskog Saveza postao je 1934. a Politbiroa 1948. Tokom Drugog svetskog rata bio je u vojnim savetima Zapadnog, Drugog pribaltičkog i Prvog beloruskog fronta, potom zamenik ministra odbrane, a posle rata ministar oružanih snaga i zamenik predsednika vlade, pre nego &scaron;to je postao &scaron;ef vlade.1903 - Oficiri zaverenici ubili su u rano jutro u Beogradu kralja Aleksandra Obrenovića i kraljicu Dragu. Kralj Aleksandar na vlast je do&scaron;ao 1889. posle abdikacije oca, kralja Milana, ali su zemljom zbog maloletstva vladara upravljali namesnici. Preuzeo je vlast državnim udarom 1893. Zbog ženidbe 1900. dvorskom damom Dragom, sukobio se sa ocem i navukao na sebe op&scaron;te nezadovoljstvo. Zaverenici, među kojima je bilo istaknutih političara i oficira koji su ga ubili u &quot;Majskom prevratu&quot; (prema julijanskom kalendaru, tada važećem u Srbiji, kraljevski par je ubijen 29. maja) na presto su potom doveli dinastiju Karađorđević.1910 - Rođen je francuski okeanograf Žak Iv Kusto, član Francuske akademije, veliki borac za za&scaron;titu čovekove okoline. Za podvodna snimanja zainteresovao se u Indokini tridesetih godina 20. veka kao mornarički oficir, posle zavr&scaron;ene Pomorske akademije u Brestu. Prvi dokumentarni film &quot;Deset hiljada metara pod morem&quot; snimio je 1943. i od tada je napravio mno&scaron;tvo dokumentarnih filmova i televizijskih serija o životu u morima i okeanima, krstareći svetom svojim brodom-laboratorijom &quot;Kalipso&quot;. Za film &quot;Svet ti&scaron;ine&quot;, koji je snimio s francuskim režiserom Lujom Malom, 1956. je na festivalu u Kanu dobio &quot;Zlatnu palmu&quot;. Dobitnik je tri Oskara. Napisao je vi&scaron;e knjiga, uključujući &quot;Putovanje &#39;Kalipsa&#39;&quot; i &quot;Kroz 18 metara vode&quot;. Ostali filmovi: &quot;Svet bez sunca&quot;, &quot;Zlatna riba&quot;.1918 - Italijanski borbeni čamci potopili su u Prvom svetskom ratu u Jadranskom moru, oko 70 kilometara severozapadno od Zadra, veliki austrougarski bojni brod &quot;Sent I&scaron;tvan&quot;, posle čega je komandant austrougarske mornarice admiral Miklo&scaron; Horti, potonji regent Mađarske, morao da obustavi operaciju razbijanja blokade na ulazu u Jadran. Horti je planirao da čitava austrougarska flota, uz pomoć avijacije, kod Otrantskih vrata razbije blokadu sila Antante.1936 - U Moskvi je saop&scaron;teno da je uhap&scaron;eno, osuđeno na tajnom suđenju i potom pogubljeno osam visokih sovjetskih vojnih rukovodilaca, uključujući mar&scaron;ala i vojnog teoretičara Mihaila Tuhačevskog, &scaron;to je označilo početak masovne čistke i likvidacija unutar vojske. Tuhačevski je bio jedan od najistaknutijih komandanata Crvene armije tokom građanskog rata posle Oktobarske revolucije. Kao komandant Zapadnog fronta 1920. u ratu protiv Poljske dopro je do Var&scaron;ave, 1922. postao je načelnik Vojne akademije, 1925. član Revolucionarnog vojnog saveta Sovjetskog Saveza, a 1931. zamenik predsednika tog tela i zamenik ministra odbrane. Dela: &quot;Rat klasa&quot;, &quot;Pitanja savremene strategije&quot;.1942 - Stupio je na snagu sporazum vlada Sovjetskog Saveza i SAD u Drugom svetskom ratu o principima uzajamne pomoći i vođenju rata protiv Sila osovine, poznat kao &quot;Sporazum o zajmu i najmu&quot;. SAD su se obavezale da snabdevaju Sovjetski Savez, koji će sarađivati u odbrani SAD i dostavljati materijale i informacije. Dogovorene su i koordinirane akcije radi povećanja proizvodnje, razmene i potro&scaron;nje i uklanjanja trgovinskih i carinskih barijera.1949 - Ubijen je albanski revolucionar i rukovodilac Koči Dzodze, odmah posle izricanja smrtne presude na montiranom tajnom procesu. Prethodno je smenjen sa svih položaja i uhap&scaron;en po&scaron;to se nije složio s rezolucijom Informiroa 1948. protiv Jugoslavije. Bio je 1941. glavni inicijator osnivanja KP Albanije i njen organizacioni sekretar, organizator pokreta u Albaniji i član Vrhovnog &scaron;taba. Od 1945. bio je potpredsednik vlade i ministar unutra&scaron;njih poslova, a 1946. postao je predsednik &quot;Demokratskog fronta Albanije&quot;. Zalagao se za blisku saradnju sa Jugoslavijom.1955 - Na automobilskoj trci &quot;24 sata Le Mana&quot; poginulo je 80 i povređeno vi&scaron;e od 100 posmatrača posle sudara tri automobila koji su uleteli u gledali&scaron;te.1962 - Dogodilo se spektakularno bekstvo trojice zatvorenika iz ostrvskog zatvora Alkatraz u zalivu San Francisko. Frenk Moris i braća Klarens i Džon Englin, inače osuđeni zbog pljačke banke, nestali su tokom noći. Njihova sudbina nikada nije razja&scaron;njena. Alkatraz je potom zatvoren, ali istraga nije zaključena.1963 - Vijetnamski budistički kaluđer Kvang Duk spalio se u Sajgonu, sada&scaron;nji Ho &Scaron;i Min, u znak protesta protiv tretmana kojem je vlada Južnog Vijetnama podvrgla budiste.1970 - Umro je ruski državnik Aleksandar Fjodorovič Kerenski, član a potom predsednik Privremene vlade posle Februarske revolucije 1917. u Rusiji. Oboren je u Oktobarskoj revoluciji 1917. Emigrirao je 1918. i od 1940. živeo je u SAD, gde je i umro.1970 - Poslednji američki vojnik je napustio vazduhoplovnu bazu &quot;Vilus&quot; u Libiji, na zahtev pukovnika Moamera el Gadafija, koji je 1. septembra 1969. oborio režim kralja Idriza I iz dinastije Senusi.1970 - Posle sedmice žestokih okr&scaron;aja u Jordanu, palestinski gerilci i jordanska armija potpisali su primirje.1979 - Umro je američki filmski glumac Džon Vejn, koji je igrao uglavnom u vesternima, tumačeći likove pravdoljubivih i usamljenih junaka. Filmovi: &quot;Veliko suđenje&quot;, &quot;Po&scaron;tanska kola&quot;, &quot;Dugo putovanje kući&quot;, &quot;Rio Grande&quot;, &quot;Pesak Ivo Džime&quot;, &quot;Miran čovek&quot;, &quot;Crvena reka&quot;, &quot;Tragači&quot;, &quot;Čovek koji je ubio Liberti Valansa&quot;, &quot;Rio Bravo&quot;, &quot;Eldorado&quot;, &quot;Alamo&quot;.1981 - U zemljotresu u jugoistočnoj iranskoj provinciji Kerman poginulo je 1.500 osoba.1984 - Umro je italijanski političar Enriko Berlinguer, generalni sekretar Komunističke partije Italije od 1972. do smrti, jedan od najistaknutijih pobornika &quot;evrokomunizma&quot; i tvorac strategija &quot;istorijskog kompromisa&quot; (sa građanskim strankama, pre svega demohri&scaron;ćanima) i &quot;demokratske alternative&quot;. U ranoj mladosti je postao komunista i 1944. je uhap&scaron;en kao sekretar komunističke omladine u rodnom Sasariju na Sardiniji. U CK partije u&scaron;ao je 1945, član Politbiroa postao je 1959. a zamenik generalnog sekretara 1969.1988 - Umro je italijanski državnik Đuzepe Saragat, biv&scaron;i predsednik Italije, osnivač italijanske Socijaldemokratske partije. Posle dolaska na vlast fa&scaron;ističkog režima Benita Musolinija emigrirao je sa ostalim rukovodiocima Socijalističke partije, u kojoj je bio član Direkcije, a u zemlju se vratio 1943. posle kapitulacije Italije u Drugom svetskom ratu. Nemci su ga ubrzo uhapsili, ali je uspeo da pobegne iz zatvora. Iz Socijalističke partije je istupio 1947. a 1952. osnovao je Socijaldemokratsku partiju. Bio je ministar u prvoj posleratnoj italijanskoj vladi, potom do 1957. potpredsednik vlade. &Scaron;ef diplomatije postao je 1963. a na čelu države bio je od 1964. do 1971.1990 - Umro je srpski istoričar, akademik Vasa Čubrilović, aktivni član &quot;Mlade Bosne&quot;, profesor Beogradskog univerziteta. Kao učenik pristupio je nacionalno-revolucionarnoj organizaciji &quot;Mlada Bosna&quot;, a kao učesnik Sarajevskog atentata osuđen je na 16 godina robije i do sloma Austrougarske 1918. bio je u zatvoru. Studirao je filozofiju na Beogradskom univerzitetu, gde je doktorirao 1927. Između dva svetska rata pripadao je levom krilu Zemljoradničke stranke. Posle Drugog svetskog rata izvesno vreme bio je ministar, zatim profesor Univerziteta a po obnovi predratnog Balkanolo&scaron;kog instituta (izvorno &quot;Balkanski institut&quot;) postaje njegov direktor. Autor je oko 70 istorijskih knjiga i studija. Dela: &quot;Bosanski ustanak 1875-1878&quot;, &quot;Poreklo muslimanskog plemstva u Bosni i Hercegovini&quot;, &quot;Prvi srpski ustanak i bosanski Srbi&quot;, &quot;Politička pro&scaron;lost Hrvata&quot;, &quot;Istorija političke misli u Srbiji XIX veka&quot;, &quot;Odabrani istorijski radovi&quot;.1995 - U eksploziji bombe podmetnutoj u kolumbijskom gradu Medeljin u vreme održavanja muzičkog festivala, poginulo je 28 osoba i povređeno vi&scaron;e od 200.1996 - U eksploziji u trgovinskom centru u brazilskom gradu Sao Paolo poginulo je 39 i povređeno vi&scaron;e od 500 lica.1999 - Komandant Treće armije Vojske Jugoslavije general Neboj&scaron;a Pavković obelodanio je da je Treća armija tokom 79 dana agresije NATO na Srbiju (SRJ) iako najisturenija (teritorija Kosova i Metohije) izgubila 161 pripadnika i da je uni&scaron;teno 13 tenkova, &scaron;est oklopnih transportera, osam artiljerijskih oruđa, 19 protivavionskih topova i jedan radar. &Scaron;to je nesumnjiv uspeh imajući u vidu ogromnu nesrazmeru zaraćenih strana.1999 - Ruski bataljon s 23 kamiona, 16 oklopnih transportera, pet džipova i jednim vozilom veze pre&scaron;ao je iz Bosne i Hercegovine na teritoriju Srbije (SRJ) tokom prepodneva i uveče je prispeo na Kosovo i Metohiju kao prva jedinica iz sastava Kfora, zaposev&scaron;i potom aerodrom Slatina kod Pri&scaron;tine.2001 - Pogubljen je američki ratni veteran Timoti Mekvej, &scaron;est godina po&scaron;to je aktivirao kamion-bombu ispred jedne federalne zgrade u Oklahoma sitiju, pri čemu je poginulo 168 ljudi.2003 - U samoubilačkom bomba&scaron;kom napadu islamskog teroriste u autobusu u centru Jerusalima poginulo je 17 osoba.2005 - Ministri finansija sedam najrazvijenijih zemalja sveta i Rusije, tzv. Grupa osam (G8), postigli su u Londonu istorijski sporazum da najsiroma&scaron;nijim zemljama sveta bude otpisano 40 milijardi duga.2005 - Umro je biv&scaron;i portugalski predsednik vlade general Vasko Gonsalve&scaron;, jedan od vođa portugalske &quot;Revolucije karanfila&quot; 1974. godine, kada je zbačen sa vlasti režim koji je svojevremeno utemeljio Antonio Salazar.2008 - Svrgnuti kralj Nepala Gjanendra napustio je svoju palatu u Katmanduu i započeo život običnog građanina Nepala. Dinastija koja je tom zemljom vladala 240 godina uklonjena je po&scaron;to su drevnom himalajskom monarhijom ovladali maoisti.2009 - Svetska zdravstvena organizacija (SZO) proglasila je, posle vi&scaron;e od 40 godina, pandemiju novog gripa, po&scaron;to je ocenjeno da se virus H1N1 globalno pro&scaron;irio. Na kraju se ispostavilo da je op&scaron;ta panika koja je potom usledila bila suvi&scaron;na i da novi grip nije ozbiljna opasnost.2015 - U &Scaron;paniji je, uz vojne počasti, sahranjen Migel de Servantes, četiri veka nakon smrti, otkrivanjem spomenika u madridskom manastiru bosonogih trinitaraca koji je sačuvao njegove posmrtne ostatke. Migel de Servantes, poeta, dramaturg i prozni pisac, autor prvog modernog romana &quot;Don Kihot&quot;, bio je i veteran &scaron;panske vojske i učesnik čuvene bitke kod Lepanta 1571. kojom je zaustavljena turska ekspanzija na Mediteranu.2021 - Preminuo je Zoran Stanojević, pisac, prevodilac, aforisticar, satiricar, radijski voditelj. Autor je 60 dramskih tekstova, od kojih je čak trećina nagrađena na anonimnim konkursima. Preveo je pet knjiga, među kojima i trotomnog Tolkinovog &quot;Gospodara prstenova&quot;. Petnaestak njegovih dramskih tekstova prevedeno je i izvođeno u &Scaron;vedskoj, Nemačkoj, Austriji, Belgiji. Bio je dopisnik Radio Beograda 2 iz Nemačke.

Na današnji dan, 11. jun

0 Komentari