Crkva koja to nije: Nekad sveto mesto, danas dom kulture i umetnosti - Tajna evangelističke crkve na Dorćolu

Tako je Beograd, kao grad u kojem se susreću različite vere i kulture, dobio evangelističku bogomolju u samom srcu Dorćola.

Burne istorijske okolnosti, međutim, nisu joj dozvolile da dugo ostane molitveno mesto. Posle rata zgrada je nacionalizovana i dobila je potpuno drugačiju namenu, a danas je u njoj smešten Bitef teatar.

Iako odavno nije verski objekat, zgrada je sačuvala izgled crkve. Njena osnovna forma nije menjana, na njoj se i dalje nalazi krst, a objekat je zaštićen kao vredan primer sakralne arhitekture.

Građena tokom okupacije Beograda

Ideja i projekat za izgradnju crkve nastali su neposredno pre nemačke okupacije Beograda, ali su radovi nastavljeni i tokom Drugog svetskog rata.

Gradnju su finansirali Nemci protestantske veroispovesti, a uz crkvu je bio planiran i internat, čiji se prostori danas koriste kao stanovi.

Prema pojedinim navodima, koje je zbog ratnih okolnosti teško pouzdano potvrditi, crkva je osveštana 1942. godine i oko godinu dana korišćena u verske svrhe. Navodno su joj tada nedostajale samo orgulje.

Kako je rat odmicao, objekat je promenio namenu. Nemačke okupacione vlasti koristile su ga kao vojni magacin u kojem je čuvano oružje.

Zgrada je, ipak, izbegla rušenje i tokom rata i nakon njegovog završetka, pa je njena arhitektura sačuvana do danas.

Od crkve i vojnog magacina do pozorišta

Nakon nacionalizacije 1945. godine u zgradu se najpre uselio Arhiv Jugoslavije.

Nekadašnja crkva vremenom je postala jedan od prepoznatljivih objekata Dorćola, ali i svojevrsna enigma za one koji ne poznaju njenu neobičnu istoriju.

Svoje "pozorišne početke" zgrada je imala kada se u nju uselila radionica pozorišta "Boško Buha". Krajem osamdesetih godina prošlog veka objekat je renoviran, a potom je postao dom Bitef teatra.

Zgrada se pojavila i u kultnom domaćem filmu "Mi nismo anđeli", gde je njen ulaz poslužio kao ulaz u klub "We are not angels".

Gradio je nemački arhitekta, fasadne cigle pravili u Beogradu

Autor projekta bio je nemački arhitekta Oto Bartning, koji je primenio za to vreme neuobičajenu tehniku gradnje.

Najpre je podignuta betonska rešetkasta konstrukcija, koja je potom ispunjavana ciglama. Deo materijala stizao je iz Nemačke, dok su fasadne cigle, koje se i danas mogu videti, proizvedene u beogradskoj ciglani.

Bartning je preminuo 1959. godine, ostavivši iza sebe značajan trag u modernističkoj arhitekturi, a Beograd je do danas sačuvao jedno od njegovih prepoznatljivih dela.