Na današnji dan, 30. avgust

1483 - Umro je francuski kralj Luj XI, koji je tokom vladavine od 1461. okončao ujedinjenje Francuske.

1489 - Rođen je italijanski slikar Antonio Alegri da Koređo, renesansni umetnik koji se često tumači kao daleki prethodnik rokokoa, senzualan i dekorativan, s religioznom i mitološkom tematikom. Dela: freske u crkvi Svetog Jovana u Parmi, slike "Mistično venčanje Svete Katarine", "Jupiter i Antiopa", "Leda", "Bogorodica sa Svetim Đorđem".

1748 - Rođen je francuski slikar Žak Luj David, osnivač i glavni predstavnik klasicizma, član Konventa i dvorski slikar Napoleona I. Radio je istorijske kompozicije i portrete. Vaspitavan na antičkim uzorima bio je virtuozan crtač i sjajan portretista. Dela: "Zakletva Horacija", "Napoleonovo krunisanje", "Porodica Žerar", "Ubijeni Mara", "Gospođa Rekamje".

1757 - Ruska armija je u Sedmogodišnjem ratu, pod komandom maršala Stepana Apraksina, porazila pruske trupe u bici kod Gros Jegersdorfa.

1797 - Rođena je engleska književnica Meri Volstounkraft Šeli, supruga pesnika Persija Biša Šelija, najpoznatija po romanu "gotskoj" priči "Frankenštajn ili moderni Prometej". Ostala dela: romani "Poslednji čovek", "Lodor".

1811 - Rođen je francuski pisac Teofil Gotje, majstor reči i oblika, preteča parnasovaca, osnivač larpurlatizma "umetnost radi umetnosti" (l'art pour l'art). Dela: pesme "Emalji i kameje", proza "Gospođica de Mopen", "Roman jedne mumije", "Kapetan Frakas", kritike "Istorija dramske umetnosti u proteklih 25 godina", "Istorija romantizma".

1871 - Rođen je novozelandski fizičar Ernest Raterford, dobitnik Nobelove nagrade za hemiju 1908, jedan od utemeljivača moderne atomske teorije. Od 1898. do 1907. bio je univerzitetski profesor u Montrealu, potom u Mančesteru do 1919. i do smrti 1937. u Kembridžu, gde je bio i direktor laboratorije "Kevendiš". Najviše se bavio prirodom radioaktivnosti i fundamentalnim istraživanjima u toj oblasti, otkrivši tri tipa radijacije, koje je označio kao alfa, beta i gama zrake. Bombardujući foliju zlata alfa zracima, 1906. je otkrio postojanje snažno naelektrisanog atomskog jezgra koje je nazvao nukleus, a zajedno s nemačkim fizičarem Hansom Gajgerom otkrio je da alfa zraci sadrže pozitivno naelektrisane atome helijuma.

1914 - Nemačka Osma armija pod komandom generala Paula fon Hindenburga potukla je u Prvom svetskom ratu kod Tanenberga (danas severna Poljska, tada Istočna Pruska) posle petodnevnih borbi, Drugu rusku armiju generala Aleksandra Samsonova, koja je izgubila najmanje 30.000 ljudi. Time je zaustavljeno napredovanje Rusa ka Pruskoj, a Samsonov je istog dana izvršio samoubistvo, ali je angažovanje velikih nemačkih snaga na tom frontu oslabilo pritisak Nemaca na Zapadnom frontu i bitno doprinelo pobedi Francuza na Marni.

1916 - Turska je u Prvom svetskom ratu objavila rat Rumuniji.

1918 - Vođu Oktobarske revolucije Lenjina ranila je u Moskvi pripadnica stranke Esera Fanja Kaplan, posle čega je boljševičko vođstvo zavelo teror nad "kontrarevolucionarnom buržoazijom i njenim agentima".

1929 - Umro je Ivo Vojnović, dramski pisac iz Dubrovnika s veoma živim osećanjem za scenu. Dela: drame "Dubrovačka trilogija", "Ekvinocij", "Smrt majke Jugovića", "Gospođa sa suncokretom", "Lazarovo vaskrsenje", "Imeratrix", "Maškerate ispod kuplja".

1935 - Umro je francuski pisac Anri Barbi, pacifist i borac za socijalnu pravdu. Učestvovao je u Prvom svetskom ratu kao dobrovoljac, ali se ubrzo razočarao, izrazivši ogorčenost u romanu "Oganj" u kojem je opisao stravičnu sliku rata i digao glas u odbranu mira. Tim delom snažno je uticao i na druge literate u Evropi. Posle rata je kao romansijer i publicista nastavio da se bori za svoje ideje. Ostala dela: romani "Pakao", "Svetlost", zbirka pesama "Tugovanke".

1940 - U Beču su završeni razgovori predstavnika Nemačke, Italije, Rumunije i Mađarske ("Bečka arbitraža") na kojima su Nemačka i Italija prisilile Rumuniju da ustupi Bugarskoj južnu Dobrudžu, a Mađarskoj veliki deo Transilvanije (Erdelj).

1940 - Umro je engleski fizičar Džozef Džon Tomson, predsednik Kraljevskog društva u Londonu, profesor Univerziteta u Kembridžu, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1906. Otkrio je 1897. elektron, takođe i atomističku strukturu elektriciteta i dao naučni osnov provođenja elektriciteta kroz gasove.

1942 - Srpskog slikara Savu Šumanovića, majstora pejzaža, aktova i mrtve prirode, ustaše su streljale u Sremskoj Mitrovici u Drugom svetskom ratu, posle zverskog mučenja. Dugo je živeo u Parizu, a od 1930. u Šidu. Njegove velike kompozicije "Doručak na travi" i "Pijana lađa" spadaju među najznačajnija dela srpskog modernog slikarstva. Najznačajnija njegova dela nalaze se u Narodnom muzeju u Beogradu, zbirci Pavla Beljanskog u Novom Sadu i u galeriji "Sava Šumanović" u Šidu.

1944 - Sovjetska armija je u Rumuniji u Drugom svetskom ratu zauzela naftna polja u Ploeštiju, preotevši od Nemaca važan izvor snabdevanja gorivom.

1945 - Japanske trupe u Hongkongu, koje su tu britansku koloniju držale pod okupacijom tokom Drugog svetskog rata, predale su se Britancima.

1953 - Rođen je Zoran Petrović Piroćanac, novinar, naučnik. Kao slobodni novinar, decenijama je sarađivao s brojnim medijima bivše Jugoslavije i inostranstva. Bio je zapažen kao izveštač iz Latinske Amerike (Nikaragva), Bliskog istoka (Palestina), Afrike, kao i sa teritorije negdašnje Jugoslavije devedesetih. Diplomirao je romanistiku na Filološkom fakultetu u Beogradu, a magistrirao i doktorirao u Parizu, na Visokoj školi društvenih nauka. Govorio je više svetskih jezika. Jedan je od osnivača Centra za geopolitičke studije "Jugoistok". Poslednjih godina radio je u Institutu za političke studije u Beogradu. Dela: "Sunovrat", "Izbrisati srpski virus", "Geopolitika hrane", "Ekonomska špijunaza".

1963 - Između središta vlada Sovjetskog Saveza i SAD lideri tih dveju zemalja Nikita Hruščov i Džon Kenedi uspostavili su, posle kubanske krize, kada je u poslednjem trenutku izbegnut sukob dve tadašnje velesile, direktnu telefonsku liniju nazvanu "crveni telefon".

1973 - Kenija je zabranila lov na slonove kao i trgovinu slonovačom.

1981 - U Teheranu su u eksploziji podmetnute bombe poginuli predsednik Irana Muhamed Ali Radžai i predsednik vlade Muhamed Džavad Bahonar.

1983 - Potpukovnik Gijon Blaford postao je prvi Amerikanac afričkog porekla koji je poleteo u kosmos, u sastavu petočlane posade šatla "Čelendžer".

1991 - Sovjetska republika Azerbejdžan objavila je nezavisnost od Moskve i započela je formiranje sopstvene armije.

1995 - Avioni NATO započeli su seriju masovnih napada na vojne i civilne ciljeve u Republici Srpskoj. U bombardovanjima u kojima je korišćena i radioaktivna municija, izvedenim uz objašnjenje da će ona bosanske Srbe dovesti "za pregovarački sto" poginulo je više od 100 civila, a hrvatske i muslimanske snage su, zahvaljujući pomoći iz vazduha osvojile oko 4.000 kvadratnih kilometara na zapadu RS, odakle je izbeglo oko 170.000 Srba. Prvog dana bombardovanja protivvazdušna odbrana Vojske RS oborila je blizu Pala francuski avion tipa "Miraž 2000" iz kojeg su se dva pilota spasla katapultiranjem.

1999 - Na referendumu u organizaciji Ujedinjenih nacija o statusu Istočnog Timora, bivše portugalske kolonije koju je 1975. okupirala a 1976. anektirala Indonezija, 78,5 odsto stanovnika glasalo je za nezavisnost. Istočni Timor je zbog portugalskog nasleđa naglašeno rimokatolički za razliku od islamske Indonezije.

2002 - Rusija se povukla iz vojne baze na Kubi na kojoj je bila prisutna od 1962. godine.

2003 - Umro je američki glumac Čarls Bronson, rudar pre nego što je započeo karijeru filmskog glumca tokom koje je igrao u više od 60 filmova, mahom igrajući avanturiste i ljude jakog karaktera, spremne da podnesu sve u borbi za principe u koje veruju. Filmovi: "Sedmorica veličanstvenih", "Dvanaest žigosanih", "Veliko bekstvo", "Jahač na kiši", "Porodica" "Čatova zemlja", "Divlji konji", "Teška vremena", "Beli bizon", "Telefon", "Ljubav i meci", "Bilo jednom na Divljem zapadu".

2006 - Umro je Nagib Mahfuz, egipatski pisac, dobitnik Nobelove nagrade za književnost. Najpoznatiji egipatski književnik i intelektualac dobio je Nobelovu nagradu za književnost 1988. čime je postao prvi pisac na arapskom jeziku kom je dodeljeno to priznanje. Napisao je oko pedesetak romana od kojih je najpoznatija "Kairska trilogija" u kojoj govori o razvoju Egipta kroz priču o tri generacije jedne porodice srednje klase.

2006 - Umro američki glumac Glen Ford, jedan od velikana zlatnog doba Holivuda. Počeo je da radi za studio "Kolumbija pikčrs" 1939. Tokom karijere duge 53 godine, igrao je u više od 100 filmova. Svetsku slavu doživeo je 1946. godine ulogom u filmu "Gilda" Čarlsa Vidora, koji je proslavio i Ritu Hejvort. Filmovi: "Bitka za Midvej", "Velika žega", "Kauboj", "Karavan putuje na Zapad", "U 3 i 10 za Jumu". Nagradu Zlatni globus za najbolju ulogu osvojio je 1962.

2021 - SAD su okončale povlačenje vojnih trupa iz Avganistana, pošto je sa aerodroma u Kabulu poleteo i poslednji avion s američkim vojnicima, gotovo dve decenije od njihovog dolaska u tu zemlju. Američke snage ušle su u Avganistan posle terorističkih napada u SAD 11. septembra 2001. Pošto su talibanske snage ponovo zauzele Avganistan usledio je panični beg. Kako je zvanično saopšteno, SAD i druge zemlje zajedno su evakuisale više od 123.000 civila. Bila je to jedna od najvećih vazdušnih evakuacija u istoriji.

2022 - Umro je Mihail Gorbačov, poslednji lider Sovjetskog Saveza. Rođen 1931. u Stavropoljskom kraju, diplomirao je pravo u Moskvi 1955. Postao je član CK 1971, a 1979. Politbiroa. Na čelu Sovjetskog Saveza nalazio se od 1985. do 1991, kao generalni sekretar Komunističke partije te zemlje. Upamćen je kao čovek koji je okončao takozvani Hladni rat, ali je dokrajčio i Sovjetski Savez, iako je pokušavao da zaustavi proces raspada koji je sam započeo. Okončao je rat u Avganistanu 1988, i inicirao ograničenje nuklearnog oružja srednjeg dometa u Evropi. Dozvolio je liberalizaciju i u oblasti informisanja i u ekonomiji, što je bilo poznato kao "Glasnost" i "Perestrojka". Doprineo je padu svih istočnoevropskih režima oslonjenih na Moskvu 1989, kao i nestanku Istočne Nemačke (DDR). Dobitnik je Nobelove nagrade za mir 1990. godine.

2023 - Grupa visokih oficira Gabona izvršila je puč. Vojska je preuzela vlast u Librvilu, upravo pošto je odgovarajuće državno izborno telo saopštilo da je dotadašnji predsednik Ali Bongo osvojio treći mandat. Oboreni predsednik Ali Bongo Ondimba (64) sin je dugogodišnjeg celnika te zemlje Omara Bonga, koji se dočepao vlasti decembra 1967. godine i na čelu zemlje ostao je do juna 2009. Formalno, Ali Bongo Ondimba biran je za predsednika u dva navrata, 2009. godine, potom 2016. i treći put 2023. Gabon je inače zbog velikog prirodnog bogatstva, kao i udaljenosti od konfliktnih zona, među srećnijim zemljama Afrike.

2024 - Specijalne policijske jedinice privremenih institucija Prištine upale su u prostorije srpskih tela u četiri opštine na severu Kosova i Metohije, Kosovskoj Mitrovici, Leposaviću, Zvečanu i Zubinom Potoku, kao i u bolnički krug KBC Kosovska Mitrovica, zgradu u kojoj se nalaze prostorije PIO Fonda, prostorije Kancelarije za KiM, Kosovsko-mitrovačkog upravnog okruga i Centra za socijalni rad.