Na današnji dan, 5. avgust

1716 - Austrijski feldmar&scaron;al vojvoda Eugen Savojski izvojevao je, na čelu armije od 40.000 pe&scaron;aka i oko 20.000 konjanika, u bici pod Petrovaradinskom tvrđavom pobedu nad turskim snagama od 150.000 ljudi pod komandom velikog vezira Damad Ali pa&scaron;e.1823 - Rođen je srpski pisac Josif Veselić. Rođen je u Đakovu, Slavonija. Zavr&scaron;io je rimokatoličku bogosloviju, potom dolazi u Srbiju, gde je pre&scaron;ao u pravoslavlje. Radio je kao sudski činovnik, telegrafist i najzad profesor gimnazije u Kragujevcu (botanika). Dela: &quot;Reč u svoje vreme&quot;, &quot;Opis monastira u Srbiji&quot;, &quot;Voćarstvo&quot;, &quot;Domaći lekar&quot;, &quot;Ponjatija o telegrafu&quot;, u rukopisu mu je ostalo delo: &quot;Glas Srbina&quot;.1844 - Rođen je ruski slikar Ilja Jefimovič Rjepin, začetnik ruskog kolorizma i sjajan portretista. Bio je profe&scaron;or Sanktpeterbur&scaron;ke akademije, a 1910. odlazi na imanje u Finskoj, gde je ostaje do smrti. Njegov realizam prožet je osećajem za rusku tradiciju, a kolorit je svež i sočan i podseća na bogatstvo boja u narodnoj umetnosti. Radio je i žanr slike iz života ruskog sela, a posebno je značajan po kompozicijama. Dela: &quot;Burlaci na Volgi&quot;, &quot;Litija&quot;, &quot;Ivan Grozni i njegov sin Ivan&quot;, &quot;Zaporo&scaron;ci&quot;, &quot;Povratak iz progonstva&quot;, &quot;Carevna Sofija&quot;.1850 - Rođen je francuski pisac Gi de Mopasan, jedan od najizrazitijih predstavnika evropskog naturalizma. Pisao je pripovetke, oko 300, &scaron;est romana, pozori&scaron;ne komade, putne bele&scaron;ke, pesme. Tumačio je ljudske karaktere, psiholo&scaron;ke tipove, neretko uz dozu cinizma. Dela: romani &quot;Jedan život&quot;, &quot;Nova banja&quot;, &quot;Pjer i Žan&quot;, pripovetke &quot;Strasti&quot;, &quot;Naličja&quot;, &quot;Zamke&quot;, &quot;U ratu&quot;, &quot;Vodom&quot;.1858 - Položen je prvi transatlantski kabl kojim je uspostavljena telegrafska veza između Kanade i Britanije. Postavljanje linije trajalo je dugo jer je na dnu Atlantskog okeana kabl često pucao, a služio je samo do 1. septembra 1858. kad je veza prekinuta.1895 - Umro je je nemački filozof Fridrih Engels, jedan od osnivača takozvanog naučnog socijalizma i najbliži saradnik Karla Marksa. Potiče iz porodice industrijalaca koji su posedovali fabrike u Nemačkoj i Engleskoj. Osnovne postavke materijalističkog poimanja sveta izložio je u &quot;Anti-Diringu&quot;. U saradnji s Marksom napisao je &quot;Nemačku ideologiju&quot; i &quot;Manifest komunističke partije&quot; i organizovao Prvu internacionalu, međunarodno udruženje osnovano 1864. Posle Marksove smrti 1883. nastavio je rad u Drugoj internacionali osnovanoj 1889. i napisao &quot;Poreklo porodice, privatne svojine i države&quot; i &quot;Ludvig Fojerbah i kraj nemačke klasične filozofije&quot;. Poslednje godine života posvetio je redigovanju drugog i trećeg toma Marksovog &quot;Kapitala&quot;. Ostala dela: &quot;Skica za kritiku nacionalne ekonomije&quot;, &quot;Položaj radničke klase u Engleskoj&quot;, &quot;Sveta porodica&quot;.1906 - Rođen je američki filmski režiser Džon Hjuston, jedan od najistaknutijih američkih sineasta 20. veka. Snimio je, većinom, filmove avanturističkog i kriminalističkog žanra. Filmovi: &quot;Malte&scaron;ki soko&quot;, &quot;Rt Largo&quot;, &quot;Bejasmo stranci&quot;, &quot;Blago Sijera Madre&quot;, &quot;Džungla na asfaltu&quot;, &quot;Crvena značka za hrabrost&quot;, &quot;Afrička kraljica&quot;, &quot;Mobi Dik&quot;, &quot;Noć iguane&quot;, &quot;Odsjaj u zlatnom oku&quot;, &quot;Grad izobilja&quot;, &quot;Na&scaron; čovek iz Australije&quot;, &quot;Sudija za ve&scaron;anje&quot;, &quot;Eni&quot;, &quot;Ispod vulkana&quot;.1912 - Rođen je Abe Pjer, sve&scaron;tenik koji je svoj život posvetio pomaganju beskućnicima. &quot;Čovek koji je oličavao dobrotu&quot; najveći deo života proveo je pomažući ljudima gurnutim na margine dru&scaron;tva. 1915 - Nemci su u Prvom svetskom ratu okupirali poljsku prestonicu Var&scaron;avu (tada u sastavu carske Rusije).1926 - Osnovan je Arhiv Vojvodine, ukazom pomoćnika ministra prosvete Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Prvobitni naziv te ustanove bio je bio je: Državni arhiv u Novom Sadu. Inicijator je bio tada&scaron;nji upravnik Državnog arhiva u Beogradu dr Rista Odavić, a prvi upravnik (državni arhivar) dana&scaron;njeg Arhiva Vojvodine bio je dr Dimitrije Kirilović, ugledni istoričar, publicista i nacionalni radnik. Zadatak Državne arhive u Novom Sadu bio je da prikuplja, čuva i obrađuje, arhivsku građu sa područja Banata, Bačke, Srema i Baranje.1930 - Rođen je američki astronaut Nil Armstrong, prvi čovek koji je stupio na tlo Meseca, iza&scaron;av&scaron;i 20. jula 1969. iz lunarnog modula &quot;Orao&quot; lansiranog sa svemirskog broda &quot;Apolo 11&quot; koji je kružio oko Zemljinog satelita.1940 - Letonija je i formalno u&scaron;la u sastav Sovjetskog saveza pod nazivom Letonska Sovjetska Socijalistička Republika. Sovjetske trupe zauzele su Letoniju u okviru sporazuma Staljin-Hitler o podeli Poljske. Do Prvog svetskog rata teritorija potonje Letonije je bila sastavni deo carske Rusije.1943 - U Moskvi su, prvi put u Drugom svetskom ratu, plotunima iz 222 artiljerijska oruđa obeležene pobede nad nemačkim trupama na Istočnom frontu. U snažnoj protivofanzivi Crvene armije oslobođeni su gradovi Orel i Bjelgorod.1947 - Umro je srpski matematičar Bogdan Gavrilović, profesor Beogradskog univerziteta, predsednik Srpske kraljevske akademije od 1931. do 1937. Autor je niza radova iz raznih oblasti matematike kao i univerzitetskih udžbenika &quot;Analitička geometrija&quot; i &quot;Teorija determinanata&quot;.1949 - U Ekvadoru je u zemljotresu poginulo oko 6.000 osoba.1960 - Gornja Volta, sada&scaron;nja Burkina Faso, stekla je nezavisnost od Francuske. Do tada ona je bila sastavni deo Francuske Zapadne Afrike.1963 - U Moskvi su Sovjetski savez, SAD i Velika Britanija potpisali sporazum o zabrani nuklearnih proba u atmosferi, vasioni i pod vodom, &scaron;to je, posle raketne krize oko Kube, bio prvi znak popu&scaron;tanja napetosti u hladnoratovskim međunarodnim odnosima.1974 - Predsednik SAD Ričard Nikson javno je priznao, predajući magnetofonske trake istražnom sudiji, da je učestvovao u prikrivanju &quot;Afere Votergejt&quot;.1984 - Umro je vel&scaron;ki pozori&scaron;ni i filmski glumac Ričard Barton, koji se sjajnim talentom najpre nametnuo u pozori&scaron;tu igrajući karakterne uloge u &Scaron;ekspirovim komadima, posle čega je ostvario sjajnu filmsku karijeru. Filmovi: &quot;Kleopatra&quot;, &quot;Beket&quot;, &quot;Ana od hiljadu dana&quot;, &quot;Ukroćena goropad&quot;, &quot;Dr Faust&quot;, &quot;Komedija&scaron;i&quot;, &quot;Trocki&quot;, &quot;Sutjeska&quot;.1995 - Vojska Hrvatske zauzela je Knin, glavni grad Republike Srpske Krajine. Vojna ofanziva preduzeta je uz saglasnost SAD i drugih zapadnih zemalja, čije je ratno vazduhoplovstvo potpomoglo agresiju. Iz RSK - teritorije pod &quot;za&scaron;titom&quot; mirovnih snaga UN - izbeglo je gotovo svo stanovni&scaron;tvo, najmanje 220.000 osoba. Hrvatske snage su tokom agresije i posle nje počinile mno&scaron;tvo zločina nad srpskim civilima, pri cemu je poginulo oko 2.000 lica.1997 - Prilikom pada južnokorejskog putničkog aviona na pacifičko ostrvo Guam preživelo je samo 28 od 254 osobe u letelici.1998 - Umro je bugarski komunistički lider Todor Živkov, devet godina posle zbacivanja sa vlasti. Na čelu Bugarske nalazio se od 1954. do 1989. Poslednje godine života proveo je u kućnom pritvoru.2000 - Umro je engleski filmski glumac Alek Ginis, koji se odlikovao izuzetnim mogućnostima preobražaja, dobitnik Oskara za ulogu u filmu &quot;Most na reci Kvaj&quot;. Ostali filmovi: &quot;Nežno srce&quot;, &quot;Veliko očekivanje&quot;, &quot;Oliver Tvist&quot;, &quot;Čovek u belom odelu&quot;, &quot;Na&scaron; čovek u Havani&quot;, &quot;Lorens od Arabije&quot;, &quot;Pad Rimskog carstva&quot;, &quot;Doktor Živago&quot;, &quot;Zvezdani ratovi&quot;. 2003 - U eksploziji automobila-bombe koju je ispred hotela &quot;Meriot&quot; u Džakarti, glavnom gradu Indonezije, aktivirao islamski terorista samoubica ubijeno je 14 i ranjeno oko 150 lica.2012 - Preminula je Ćavela Vargas, kultna meksička pevačica. Rođena Kostarikanka, Ćavela je tek u svojim tridesetim postala profesionalna pevačica. Prkosila je polnim stereotipima, pevajući pohotne &quot;rančera&quot; pesme, noseći mu&scaron;ku odeću, sa nezaobilaznom cigaretom u jednoj i ča&scaron;om pića u drugoj ruci. Snimila je 80 albuma, postav&scaron;i vodeća figura u umetničkim krugovima Meksiko Sitija sredinom 20. veka, poznata kao bliska prijateljica slikara Fride Kalo i Dijega Rivere.2017 - Sa izmerenih 40 stepeni u Beogradu, bio je to najtopliji 5. avgust u poslednjih 130 godina u prestonici Srbije. Prethodni najtopliji 5. avgust, sa 39 stepeni, bio je 1928. godine.2019 - Umro je Peđa Ristić, arhitekta, profesor na Akademiji Srpske pravoslavne crkve za umetnost i konzervaciju. Bio je poznat po projektima crkvenih zdanja. Po njegovim nacrtima sagrađeno je vi&scaron;e od 150 hramova, među kojima su crkva u Trebinju po testamentu Jovana Dučića, Saborni hram u Podgorici, crkva u Apatinu, na Ravnoj gori, Birmingemu, Hanoveru, Sidneju.2020 - Preminula je Isidora Bjelica, pisac, televizijski autor, svojevrsna modna ikona. Diplomirala je i magistrirala dramaturgiju u Beogradu. Autor je vi&scaron;e od 40 knjiga, literarnih i publicističkih naslova, dramskih tekstova, niza televizijskih emisija, novinskih kolumni.2022 - Udar groma izazvao je požar u lučkom skladi&scaron;tu nafte u Matanzasu, na severu Kube, približno 90 kilometara istočno od Havane. Poginulo je 16 osoba, među kojima se 14 vode kao nestali, a 132 su povređene. Udar se dogodio tokom nevremena u popodnevnim satima. Jo&scaron; jedan rezervoar eksplodirao je narednog jutra. Kuba inače ima problem nedovoljne snabdevenosti energentima usled vi&scaron;edecenijske ekonomske blokade iz političkih razloga.2024 - &Scaron;eik Hasina Vazed, predsednica Vlade Banglade&scaron;a podnela je ostavku i pobegla u susednu Indiju, vojnim avionom. Zemlju je napustila posle masovnih nemira, najvećih u Banglade&scaron;u posle 1971. uprkos činjenici da je na poslednjim izborima u januaru osvojila četvrti mandat.

Na današnji dan, 5. avgust

0 Komentari

Najnovije