Na današnji dan, 1. jul

1804 - Rođena je francuska književnica Armandina Oror Lusil Dipen, baronica Didevan, poznatija pod pseudonimom Žorž Sand, preteča feminizma, autor sentimentalnih, socijalnih romana i priča. Ostavila je i obimnu prepisku i memoare. Dela: &quot;Indijana&quot;, &quot;Lelija&quot;, &quot;Konsuelo&quot;, &quot;Đavolja bara&quot;, &quot;Nahoče Fransoa&quot;, &quot;Mala Fadeta&quot;, &quot;Ona i on&quot;, &quot;Markiz de Vimer&quot;, &quot;Majstori trubači&quot;, &quot;Povest mog života&quot;.1835 - U Pe&scaron;ti je iza&scaron;ao prvi broj &quot;Serbskog narodnog lista&quot; ilustrovanog književnog nedeljnika. Pokrenuo ga je kulturni i nacionalni radnik, publicista i urednik &quot;Letopisa&quot; Matice srpske Teodor Pavlović. List je s kraćim prekidima izlazio do 1848.1839 - Umro je turski sultan Mahmud II, vladar reformator. Godine 1826. uni&scaron;tio je uobičajeno nelojalne Janičare. Gu&scaron;io je buntove hri&scaron;ćanskih ustanika, ali nije uspeo da suzbije težnje Srba i Grka ka stvaranju samostalnih država. Posle Tursko-ruskog rata od 1806. do 1812. Bukure&scaron;tanskim mirom amnestirao je učesnike Prvog srpskog ustanka, pod pritiskom Rusije, i obećao je Srbiji izvesnu autonomiju, &scaron;to je potom izigrao. Posle novog rata protiv Rusije, 1828/1829. priznao je Jedrenskim mirom autonomiju Srbiji, Vla&scaron;koj i Moldaviji, a Grčkoj nezavisnost.1853 - Umro je srpski pisac Branko Radičević, romantičarski lirski pesnik mladosti, ljubavi i patriotskog zanosa. Kao pristalica jezičke reforme Vuka Karadžića, prvi je počeo da peva na narodnom jeziku i u duhu srpske narodne poezije. &Scaron;kolovao se u Zemunu, Sremskim Karlovcima, Temi&scaron;varu i Beču, gde je studirao pravo i medicinu i u&scaron;ao u najuži krug Karadžićevih pristalica i prijatelja. U najpoznatijoj pesmi &quot;Đački rastanak&quot; opevao je Sremske Karlovce i đačke radosti.1872 - Rođen je francuski inženjer i pilot Luj Blerio, pionir vazduhoplovstva, koji je 1909. prvi avionom preleteo Laman&scaron;. Isprva je poku&scaron;avao da napravi avion mahokrilac (ornitopter), ali je brzo odustao od te ideje i 1903. je konstruisao prvi avion, a 1906. avion s motorom koji je imao tri cilindra. U Prvom svetskom ratu je proizvodio avione za francusko ratno vazuhoplovstvo, koji su bili medu najuspe&scaron;nijim u to vreme.1876 - Umro je ruski revolucionar Mihail Aleksandrovič Bakunjin, najznačajniji mislilac anarhizma. Posle vojne akademije služio je dve godine u gardi, a zatim je od 1841. do 1847. putovao po Nemačkoj, Francuskoj i &Scaron;vajcarskoj, istupajući protiv carskog samodržavlja i kmetstva u Rusiji.1884 - Umro je američki detektiv &scaron;kotskog porekla Alen Pinkerton, koji je 1850. osnovao Nacionalnu detektivsku organizaciju &quot;Pinkerton&quot;. 1896 - Umrla je američka književnica Herijet Elizabet Bičer Stou, borac za ženska prava i oslobođanje crnih robova. Romanom &quot;Čiča Tomina koliba&quot;, u kojem je ropstvo podvrgla snažnoj kritici, doprinela je njegovom ukidanju u SAD.1902 - Rođen je američki filmski režiser nemačkog porekla Vilijam Vajler, čiji se filmovi odlikuju stilskom perfekcijom. Dobio je Oskara za filmove &quot;Gospođa Miniver&quot;, &quot;Ben Hur&quot; i &quot;Najlep&scaron;e godine na&scaron;eg života&quot;. Ostali filmovi: &quot;Orkanski visovi&quot;, &quot;Male lisice&quot;, &quot;Kako ukrasti milion dolara&quot;, &quot;Naslednica&quot;, &quot;Detektivska priča&quot;, &quot;Keri&quot;, &quot;Praznik u Rimu&quot;, &quot;Prijateljsko ubeđivanje&quot;.1908 - Stupila je na snagu odredba uključena u drugu Međunarodnu radiotelegrafsku konvenciju o upotrebi signala SOS, Morzeovom azbukom, u slučaju nevolja na morima. Krajem 20. v. signal SOS je odbačen, ali tokom 20. v. njegova upotreba je spasla hiljade života pomoraca.1916 - Počela je ofanziva Antante na reci Somi u severnoj Francuskoj, najkrvavija bitka Prvog svetskog rata, u kojoj je komanda snaga Antante pet meseci poku&scaron;avala da probije front masovnim juri&scaron;ima koje su dobro ukopani Nemci uspe&scaron;no suzbijali. Saveznici su tek u novembru 1916. probili front, zauzev&scaron;i samo oko 200 kvadratnih kilometara teritorije, &scaron;to je plaćeno užasnom cenom od 620.000 savezničkih i približnog broja nemačkih žrtava.1921 - Na tajnom sastanku u &Scaron;angaju osnovana je Komunistička partija Kine, koja je nepune tri decenije kasnije osvojila vlast.1931 - Rođena je američka filmska glumica francuskog porekla Lesli Karon, zapažena u filmskim mjuziklima pedesetih godina 20. veka. Filmovi: &quot;Amerikanac u Parizu&quot;, &quot;Žiži&quot;, &quot;Lili&quot;, &quot;Fani&quot;.1934 - Rođen je Klod Beri, francuski režiser, glumac, producent i scenarista, dobitnik Oskara. Među njegovim najpoznatijim filmovima su adaptacije tragičnih priča iz provansalskog života francuskog pisca Marsela Panjola - &quot;Žan de Floret&quot; i &quot;Manon&quot;.1934 - Rođen je Sidni Polak, američki filmski režiser, glumac i producent. Autor je filmova &quot;Prokleti posed&quot;, &quot;Konje ubijaju, zar ne?&quot;, &quot;Džeremaja Džonson&quot;, &quot;Devojka koju sam voleo&quot;, &quot;Tri Kondorova dana&quot;, &quot;Tutsi&quot;, &quot;Prevodilac&quot;, &quot;Moja Afrika&quot; za koji je 1985. dobio Oskara.1942 - Trupe nacističke Nemačke zauzele su u Drugom svetskom ratu, posle osmomesečne opsade, najvažniju rusku crnomorsku luku Sevastopolj na poluostrvu Krim.1960 - U Gani je progla&scaron;ena republika, a njen prvi predsednik je postao dotada&scaron;nji vođa vlade Kvame Nkrumah. Gana je stekla nezavisnost 1957. Do tada ona je bila britanska kolonija pod imenima Zlatna obala i docnije Gana.1961 - Rođena je Dajana Spenser, koja je udajom za britanskog prestolonaslednika princa Čarlsa postala princeza od Velsa. 1961 - Umro je američki atletičar afričkog porekla Karl Luis, jedan od najuspe&scaron;nijih sportista 20. veka.1962 - Afričke države Ruanda i Burundi stekle su nezavisnost. Do Prvog Svetskog rata one su bile sastavni deo Nemačke Istočne Afrike (Tanganjike) a potom belgijski posed Ruanda-Urundi.1966 - Na sednici Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije, poznatoj kao &quot;Brionski plenum&quot;, na osnovu montiranih optužbi o&scaron;tro je osuđena Služba bezbednosti. Glavna meta bio je Aleksandar Ranković, dugogodi&scaron;nji najbliži saradnik Josipa Broza, koji je prinuđen da se povuče sa svih funkcija. Posledica je bila postupna potpuna destrukcija prvo službe bezbednosti, a potom i Jugoslavije.1991 - Lideri istočnoevropskih zemalja su na sastanku u Pragu ukinuli Var&scaron;avski pakt, ustanovljen 14. maja 1955. od strane Sovjetskog Saveza, Bugarske, Poljske, Rumunije, Čehoslovačke i Mađarske, kao odgovor na stvaranje NATO.1991 - U Tenji, predgrađu Osijeka, ubijen je Josip Rajhl Kir, načelnik Policijske uprave Osijek. Iako ubistvo Rajhl Kira nikada, pravno, nije rasvetljeno do kraja, nesumnjivo je da je bio žrtva lokalnih hrvatskih ekstremista jer je bio osvedočeni pobornik smirivanja tenzija u vreme kada je počinjao rat u Hrvatskoj u sklopu razbijanja Jugoslavije. Neposredni izvr&scaron;ilac je osuđen ali su njegovi nalogodavci izmakli pravdi.1994 - Vođa Palestinske oslobodilačke organizacije Jaser Arafat do&scaron;ao je u Palestinu, okončav&scaron;i 27-godi&scaron;nje izbegli&scaron;tvo.1996 - Umro je Stojan Stiv Te&scaron;ić, srpsko američki književnik, filmski scenarista, dobitnik Oskara. Rođen je u Srbiji a kao dete je dospeo u SAD. Diplomirao je na Univerzitetu Indijana, a na Kolumbija univerzitetu je napisao svoje prve komade. Njegova dramska dela doživela su veliki uspeh, između ostalog nagrađen je i Oskarom za scenario filma &quot;Četiri druga&quot;. Ministarstvo za dijasporu vlade republike Srbije ustanovilo je 2005. nagradu Stojan Stiv Te&scaron;ić, kojom se nagrađuju pisci srpskog porekla koji pi&scaron;u na drugim jezicima. Filmovi: &quot;Breaking Away&quot;, &quot;Eyewitne&scaron;&quot;, &quot;Four Friends&quot;, &quot;The World Ačording to Garp&quot;, &quot;American Flyers&quot;, &quot;Eleni&quot;. Igrani komadi: &quot;Nourish The Beast&quot;, &quot;The Carpenters&quot;, &quot;Division Street&quot;. Romani: &quot;Summer Cro&scaron;ing&quot;, &quot;Karoo&quot;.2002 - Formalno je započeo rad Međunarodnog krivičnog suda u Hagu, koji bi trebalo da ima nadležnost u čitavom svetu u slučajevima dela genocida, ratnih zločina i zločina protiv čovečnosti, počinjenih od dana uspostavljanja tog suda.2002 - Prilikom američkog bombardovanja avganistanskih položaja kod sela Kakarak u provinciji Uruzgan, severoistočno od Kandahara, poginulo je 48 civila, najvi&scaron;e žena i dece, kada je bomba pogodila kuću u kojoj je proslavljano venčanje.2004 - Svrgnuti irački predsednik Sadam Husein prvi put se pojavio pred sudijom koji mu je pročitao optužnicu za navodne zločine protiv iračkog naroda. Bilo je to prvo pojavljivanje Sadama Huseina u javnosti posle sedam meseci u zatvoru.2004 - Umro je američki glumac Marlon Brando, koji je karijeru započeo u pozori&scaron;tima na Brodveju, ali su mu svetsku slavu donele filmske uloge &quot;mladih gnevnih ljudi&quot; pedesetih godina 20. v. Nagrađen je Oskarom za glavnu ulogu u filmu &quot;Na dokovima Njujorka&quot;, ali je 1973. odbio da primi Oskara za glavnu ulogu u filmu &quot;Kum&quot; protestujući protiv politike vlade SAD prema Indijancima. Umesto da ode na ceremoniju dodele nagrade, poslao je jednu glumicu da opi&scaron;e patnje američkih Indijanaca. Ostali filmovi: &quot;Tramvaj zvani želja&quot;, &quot;Viva Zapata!&quot;, &quot;Julije Cezar&quot;, &quot;Mladi lavovi&quot;, &quot;Jednooki Džek&quot;, &quot;Pobuna na brodu Baunti&quot;, &quot;Grofica iz Hongkonga&quot;, &quot;Odsjaj u zlatnom oku&quot;, &quot;Poslednji tango u Parizu&quot;, &quot;Apokalipsa sada&quot;.2006 - Preminuo je Rijutaro Ha&scaron;imoto, biv&scaron;i predsednik vlade Japana, od januara 1996. do jula 1998. godine. Rukovodio je najvećom frakcijom u Liberalno-demokratskoj partiji do jula 2004. godine. Tokom njegovog mandata otvorena je nova era u odnosima s Kinom, nakon gotovo veka zategnutosti.2006 - U eksploziji automobila bombe u &scaron;iitskom delu Bagdada poginulo je 66 osoba, a oko 100 je ranjeno. Sunitski pobunjenici su naveli da je postavljanje bombe na pijaci u &scaron;iitskom delu Bagdada &quot;normalan odgovor na ono &scaron;to &scaron;iitska milicija radi sunitima&quot;.2007 - Umro je srpski književnik Milan Mika Oklopdžić. Diplomirao je dramaturgiju na Fakultetu dramskih umetnosti gde je izvesno vreme i predavao. Iskustvo iz SAD, gde je magistrirao, pretočio je u roman &quot;CA bluz&quot;. Objavljena 1981. ova knjiga postala je hit, s nizom izdanja u ukupnom tiražu većem od 100.000. Autor je pet romana, sedam pozori&scaron;nih predstava i oko 20 radio i TV drama. Poslednje dve decenije živeo je u SAD.2008 - Moldavija je ponudila otcepljenom Pridnjestrovlju status republike sa sopstvenim ustavom i pravom istupanja iz Moldavije u slučaju da se međunarodni status Moldavije promeni. Vlada u Ki&scaron;injevu ponudila je Pridnjestrovlju i petinu mesta u zajedničkoj skup&scaron;tini, ali bez prava veta, na čemu insistira vlast u Tiraspolju. Pridnjestrovlje nastanjuje približno po trećina Rusa, Ukrajinaca i Moldavaca.2008 - Umro je Dejan Medaković, srpski istoričar umetnosti, istoriograf, književnik, predsednik Srpske akademije nauka i umetnosti od 1999. do 2003. Rođen je u Zagrebu, tada Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, u porodici koja je dala niz velikana srpske kulture. Gimnaziju je zavr&scaron;io u Sremskim Karlovcima.2009 - U Beogradu su započele Letnje Univerzitetske igre, 25. po redu, na kojima se okupilo oko 8.500 sportista iz 145 zemalja sveta. 2009 - Umro je Karl Malden, američki glumac srpskog porekla, dobitnik Oskara. Najpoznatiji je po ulogama u filmovima &quot;Tramvaj zvani želja&quot; (Oskar 1951.), &quot;Na dokovima Njujorka&quot; kao i tv seriji &quot;Ulice San Franciska&quot;.2013 - Rezidualni mehanizam, naslednik Međunarodnog krivičnog suda za biv&scaron;u Jugoslaviju, počeo je da funkcioni&scaron;e u Hagu.2017 - U Sorisu u centralnom delu države Mato Groso, Brazil, uhap&scaron;en je Lui&scaron; Karlos da Roča, poznat pod nadimkom &quot;Bela glava&quot;, predstavljen kao najveći južnoamerički &quot;kralj kokaina&quot;. Njegova mreža obuhvatala je proizvodnju kokaina u Boliviji, Kolumbiji i Peruu, a narkotici su prodavani po Južnoj Americi, SAD, Evropi. Da Roča, čije se lično bogatstvo procenjuje na oko 100 miliona dolara, uspe&scaron;no se skrivao tri decenije po&scaron;to je promenio lični opis i identitet.2020 - Skup&scaron;tina Crne Gore usvojila je zakon o istopolnom partnerstvu, čime su omogućene i normirane zajednice osoba istog pola, bez mogućnosti usvajanja dece.

Na današnji dan, 1. jul

0 Komentari