Na današnji dan, 17. jun

1239 - Rođen je engleski kralj Edvard I &quot;Dugonogi&quot; koji je tokom vladavine od 1272. do 1307. reformisao zakone i uspostavio snažan administrativni sistem, pro&scaron;iriv&scaron;i ga i na Vels, čiji je izdvojen status ukinuo. Prethodno je učvrstio kraljevsku vlast nad plemstvom, pobedom u ratu od 1264. do 1267. u kojem je komandovao vojskom svog prethodnika na prestolu, Henrija III, ali ipak nije uspeo da pokori &Scaron;kotsku. 1397 - Danska kraljica Margareta I objedinila je pod danskom krunom Dansku, &Scaron;vedsku i Norve&scaron;ku. 1579 - Engleski moreplovac i gusar Frensis Drejk proglasio je suverenitet Engleske nad dana&scaron;njom Kalifornijom, nazvav&scaron;i je Nju Albion. 1665 - Portugalci i Britanci potukli su &Scaron;pance kod Montes Klarosa, posle čega je jo&scaron; jedna pobeda nad &Scaron;pancima kod Vilje Visiose osigurala ponovno uspostavljanje nezavisnosti Portugala. Portugalci su podigli ustanak 1640. nezadovoljni zajednicom sa &Scaron;panijom, koja je ponovno uspostavljanje državne nezavisnosti susedne zemlje priznala tek 1668. 1682 - Rođen je &scaron;vedski kralj Karl XII, koji se tokom vladavine od 1697. do pogibije 1718. prilikom invazije na Norve&scaron;ku, posvetio gotovo isključivo ratovanju. Započeo je 1700. veliki severni rat protiv Rusije, Poljske, Danske i Pruske, koji je okončan tek tri godine posle njegove smrti. Potukao je Dance 1700. i iste godine naneo poraz armiji ruskog cara Petra Velikog kod Narve, potom je uspeo da s poljskog prestola zbaci Fridriha II Avgusta Jakog, ali mu je Petar Veliki uni&scaron;tio armiju 1709. u bici kod Poltave, posle čega se privremeno sklonio u Tursku. Ruska pobeda i poraz &Scaron;veđana bili su veliko iznenađenje posto je &Scaron;vedska do tada važila za veliku silu, a Baltik je praktično bio &scaron;vedsko unutra&scaron;nje more. 1696 - Umro je poljski kralj Jan III Sobjeski, koji je tokom vladavine od 1674. do smrti sprečio dalji prodor Turaka u Evropu. Prilikom druge opsade Beča 1683. vojska pod njegovom komandom potukla je Turke i oslobodila grad opsade. 1719 - Umro je engleski pisac i političar Džozef Adison, kog su proslavili duhoviti, jasni i jezički elegantni eseji. Moralističko racionalističke tekstove uglavnom je objavljivao u listovima &quot;Tatler&quot; i &quot;Spektator&quot;, kojeg je u martu 1711. osnovao s Ričardom Stilom. Napisao je i tragediju &quot;Katon&quot;. Znatno je uticao na srpskog prosvetitelja Dositeja Obradovića. 1818 - Rođen je francuski kompozitor &Scaron;arl Guno, sa Kamijem Sen Sansom glavni predstavnik klasicizma u francuskoj muzici 19. veka. Operama &quot;Romeo i Julija&quot; i &quot;Faust&quot; suprotstavio se italijanskom operskom stilu. Popularna je njegova obrada prvog klavirskog preludijuma Johana Sebastijana Baha, a solo pesmama uticao je na kasnije francuske kompozitore. 1843 - Novozelandski urođenici Maori otpočeli su pobunu protiv Britanaca. 1848 - Austrijske trupe pod komandom generala Alfreda Vindi&scaron;greca ugu&scaron;ile su ustanak Čeha u Pragu, podignut pet dana ranije u vreme održavanja Prvog Sveslovenskog kongresa u tom gradu. Posle toga raspu&scaron;teni su i Sveslovenski kongres i Narodni odbor (neka vrsta če&scaron;ke vlade formirane u martu 1848.) a u Če&scaron;koj je, kao i u svim ostalim austrijskim zemljama uveden strožiji režim, poznat kao &quot;Bahov apsolutizam&quot;. 1862 - Turska artiljerija je sa Kalemegdana bombardovala Beograd, &scaron;to je nastavljeno i tokom noći, posle čega su dobrovoljci iz Srbije i drugih srpskih krajeva pohrlili u odbranu Beograda. Ovi incidenti doveli su potom do Kanličke konferencije i do konačnog odlaska Turaka iz Srbije. 1867 - Engleski hirurg Džozef Lister obavio je u jednoj bolnici u Glazgovu prvu hirur&scaron;ku intervenciju u istoriji medicine pod antiseptičkim uslovima, operi&scaron;ući svoju sestru Izabelu. 1882 - Rođen je ruski kompozitor Igor Fjodorovič Stravinski, jedan od najuniverzalnijih muzičkih stvaralaca 20. veka. U prvoj fazi bio je nadahnut ruskom narodnom muzikom, potom je stvarao u duhu ekspresionizma, sa povremenim oslanjanjem na džez, da bi se zatim okrenuo neoklasičnom stilu. Od 1910. je živeo u Francuskoj, a od 1937. do smrti 1971. u SAD. Dela: baleti &quot;Žar ptica&quot;, &quot;Petru&scaron;ka&quot;, &quot;Posvećenje proleća&quot;, scenska kantata &quot;Svadba&quot;, melodrame &quot;Priča o vojniku&quot;, &quot;Persefona&quot;, opera-oratorijum &quot;Kralj Edip&quot;, opera &quot;Život razvratnika&quot;, kantata &quot;Simfonija psalama&quot;, orkestarska dela - tri simfonije, koncerti za klavir, koncerti za violinu, koncerti za kamerni orkestar, &quot;Koncert za 16 instrumenata&quot;, &quot;Regtajm&quot;, autobiografski radovi &quot;Hronika moga života&quot;,&quot;Muzička poetika&quot;. 1925 - Ženevski protokol, kojim je zabranjena upotreba bojnih otrova, potpisalo je 29 zemalja. 1927 - Osnovan je &quot;Aeroput&quot; - prva nacionalna aviokompanija Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca i potom Jugoslavije. Na tradicije &quot;Aeroputa&quot; oslanjao se kasnije &quot;JAT&quot;. 1929 - Rođen je jermenski velemajstor Tigran Vartanovič Petrosjan, &scaron;ahovski prvak sveta od 1963. do 1969. Titulu je osvojio pobediv&scaron;i s 12,5:9,5 ruskog velemajstora Mihaila Botvinika i potom je odbranio 1966. u meču s ruskim velemajstorom Borisom Spaskim rezultatom 12,5:11,5. Spaski mu je preoteo titulu u meču 1969. pobediv&scaron;i ga sa 12,5:10,5. 1944 - Island je postao nezavisna republika posle referenduma mesec dana ranije, na kom su stanovnici tog ostrva odlučili da se odvoje od Danske. Do tada, bio je kraljevina pod danskom krunom, u personalnoj uniji. 1947 - Ustavotvorna skup&scaron;tina Burme, danas Mjanmar, izglasala je nezavisnost te britanske kolonije, &scaron;to je London priznao ugovorom 17. oktobra 1947. Nezavisnost je formalno progla&scaron;ena 4. januara 1948. U ranijem periodu Burma je bila sastavni deo britanske Indije. 1950 - Dr Ričard Loler izveo je u Čikagu prvu operaciju presađivanja bubrega. 1953 - Sovjetska armija je u popodnevnim satima razbila masovne demonstracije u Istočnom Berlinu i time ugu&scaron;ila pobunu u Istočnoj Nemačkoj. Mestimičnih pojedinačnih incidenata bilo je i narednih dana. 1967 - Narodna Republika Kina je izvela probu prve hidrogenske bombe. 1971 - SAD i Japan potpisali su sporazum o vraćanju ostrva Okinava pod suverenitet Japana, &scaron;to je učinjeno 1972. 1982 - Predsednik Argentine general Leopoldo Galtijeri podneo je ostavku posle poraza argentinske armije od britanskih trupa u ratu za Folklandska ostrva. 1990 - Antivladini demonstranti vratili su se na ulice Bukure&scaron;ta, nekoliko dana posle sukoba s policijom u kojima je poginulo četvoro ljudi i obračuna s rudarima koji su do&scaron;li u glavni grad Rumunije da izraze podr&scaron;ku vladi. 1991 - Skup&scaron;tina Južne Afrike ukinula je poslednji značajniji zakon na kojem je od 1950. bila zasnovana politika aparthejda, odnosno dominacije belaca nad &quot;obojenima&quot; u toj zemlji. 1992 - Nemci Tomas Kemtner i Hajnrih Stribig, dvojica poslednjih zapadnih talaca u rukama islamskih terorista u Libanu, vratili su se u Nemačku posle tri godine u zatočeni&scaron;tvu. 1993 - U sukobima s gerilcima u glavnom gradu Somalije Mogadi&scaron;u poginulo je &scaron;est i ranjeno 43 pripadnika mirovnih snaga UN, koji su bezuspe&scaron;no lovili vođu najjače frakcije somalskih gerilaca Muhameda Faraha Aidida. 2001 - Preminuo je vladika Sava (Svetozar) Vuković, akademik, episkop Srpske pravoslavne crkve, profesor Teolo&scaron;kog fakulteta u Beogradu. Predavao je Liturgiku sa istorijom umetnosti. Bio je episkop moravički, istočnoamerički i kanadski i od 1977. &scaron;umadijski. Administrirao je eparhijama: žičkom, banatskom, bačkom, temi&scaron;varskom. Doktorirao je temom &quot;Tipik arhiepiskopa Nikodima&quot; 1961. Krasila ga je retka intelektualna snaga i erudicija. Pokrenuo je, obnovio i uređivao vi&scaron;e glasila Srpske crkve (&quot;Kalenić&quot;, &quot;Pravoslavlje&quot;, &quot;Glasnik&quot;, &quot;Staza pravoslavlja&quot;, &quot;Banatski vesnik&quot;, &quot;Beseda&quot;, &quot;Kalendar srpske patrijar&scaron;ije&quot;). Izgradio je i obnovio vi&scaron;e crkava i manastira, ambulanti, domova za decu, osnivač je i vi&scaron;e dobrotvornih fondova. Glavna dela: &quot;Istorija srpske pravoslavne crkve u Americi i Kanadi 1891-1941&quot;, &quot;Srpski jerarsi&quot;, &quot;Grobna mesta srpskih arhijereja&quot;. 2001 - Pokret koji je biv&scaron;i bugarski car Simeon II osnovao samo dva meseca ranije pobedio je na parlamentarnium izborima u Bugarskoj. 2004 - U bomba&scaron;kom napadu ispred regrutnog centra u Bagdadu poginulo je najmanje 25 osoba, za &scaron;ta je odgovornost preuzela islamistička teroristička grupa Abu Musaba el Zarkavija. 2007 - Najmanje 35 lica je poginulo, a vi&scaron;e od 30 je povređeno kada je talibanski bomba&scaron; samoubica digao sebe u vazduh i razneo policijski autobus u Kabulu. Eksplozija se dogodila na autobuskoj stanici ispred policijske stanice u centru grada. 2013 - Objavljeno je da je u neposrednoj blizini kompleksa hramova Angkor Vat, u Kambodži, izgrađenom pre 1200 godina, otkriven izgubljeni drevni grad Mahendraparvata. Vođa grupe arheologa Dejmijen Evans sa Sidnejskog univerziteta do&scaron;ao je do otkrića laserskim snimanjem iz vazduha. Stručnjaci nagađaju da je civilizacija u Mahendraparvati propala zbog neobuzdane seče &scaron;ume i uni&scaron;tenih irigacionih sistema. 2013 - Nacionalna aviokompanija Ujedinjenih Arapskih Emirata Etihad ervejz, Vlada Srbije i srpski avioprevoznik Jat ervejz potpisali su u Beogradu inicijalni memorandum o razumevanju. Predsednik Etihad ervejza Džejms Hogan izjavio je tom prilikom da bi Etihad ervejz mogla, u eventualnom strate&scaron;kom partnerstvu, da poseduje najvi&scaron;e 49 odsto vlasničkog udela u Jat ervejzu. 2014 - U katedralnom hramu u Upsali, &Scaron;vedska, sredi&scaron;tu &scaron;vedske crkve, za arhiepiskopa je ustoličena Antje Žakelen, koja je od 2007. bila episkop Lunda, čime je na čelno mesto nacionalne crkve &Scaron;vedske do&scaron;la osoba ženskog pola, prvi put u istoriji. 2015 - Preminuo je Vlastimir Đuza Stojiljković, srpski glumac i pevač. Počev od 1951. bio je stalni član Beogradskog dramskog pozori&scaron;ta i Ateljea 212. Ostvario je mno&scaron;to velikih uloga i u teatru i na filmu, kao &scaron;to su predstave: &quot;Neprijatelj naroda&quot; (Stokman), &quot;Pred slepim zidom&quot; (Ognjen), &quot;Generali ili srodstvo po oružju&quot; (Pukovnik Blauring), &quot;Slučajna smrt jednog anarhiste&quot; (Ludak), &quot;Bertino blago&quot; (Arnež), &quot;Sentandrejska rapsodija&quot; (&Scaron;amika), &quot;&Scaron;ajlok&quot; (naslovna uloga), &quot;Kralj Lir&quot; (Luda), &quot;Elijahova stolica&quot; (Jakob &Scaron;najder), &quot;Gospoda Glembajevi&quot; (Titus Andronicus Fabriczy Glembay) ili filmovi i serije: &quot;Put oko sveta&quot;, &quot;Leto je krivo za sve&quot;, &quot;Dan četrnaesti&quot;, &quot;Diližansa snova&quot;, &quot;Ljubav i moda&quot;, &quot;Pop Ćira i pop Spira&quot;, &quot;Srećni ljudi&quot;, &quot;U ime zakona&quot;, &quot;Zaboravljeni&quot;, &quot;Laku noć deco&quot;, &quot;Pozori&scaron;te u kući&quot;, &quot;Svetozar Marković&quot;. 2015 - U Čarlstonu, Južna Karolina, SAD, prilikom napada automatskim oružjem u afroameričkoj metodističkoj crkvi, ubijeno je 9 osoba a jedna je ranjena. Napadač je bio motivisan rasističkim uverenjima. 2018 - &Scaron;efovi diplomatija Grčke i Makedonije, Nikos Kocijas i Nikola Dimitrov, u prisustvu predsednika vlada dve zemlje, Aleksisa Ciprasa i Zorana Zaeva, potpisali su sporazum u Psaradesu, na grčkoj obali Prespanskog jezera. Sporazumom koji je nazvan - Prespanski, određeno je da će novo ime BJR Makedonije biti - Severna Makedonija. 2021 - Preminuo je Kenet Kaunda, prvi predsednik Zambije, jedan od čelnika Pokreta nesvrstanih. Kaunda je bio ključna figura u pokretu za nezavisnost tada&scaron;nje Severne Rodezije od Velike Britanije a predsednik nezavisne Zambije postaje 1964. Na čelu te zemlje nalazio se do 1991. kada je bio primoran da se povuče. Rođen u porodici nastavnika i hri&scaron;ćanskog misionara, posvetio se učiteljskom pozivu. Na samom početku pedesetih opredeljuje se za socijalni rad a zatim i politiku. Bio je domaćin Treće konferencije nesvrstanih u Lusaki, septembra 1970. 2022 - Umro je Žan Luj Trentinjan, francuski glumac. Tokom 60-godi&scaron;nje karijere, &scaron;ezdesetih i sedamdesetih 20. veka, sa 160 ostvarenih uloga, ostavio je neizbrisiv trag i u francuskoj i u svetskoj kinematografiji. Najpoznatiji filmovi: &quot;I Bog stvori ženu&quot;, &quot;Mu&scaron;karac i žena&quot;.

Na današnji dan, 17. jun

0 Komentari