Na današnji dan, 13. jun

323 p.n.e. - Umro je Aleksandar Veliki, najveći vojskovođa antičkog sveta. Bio je učenik atinskog filozofa Aristotela, kojeg je u prestonicu grčke države Makedonije Pelu doveo Aleksandrov otac kralj Filip II, a na presto je do&scaron;ao u 20. godini, kad je 336. pre n.e. ubijen Filip II.1381 - Pod vođstvom Vata Tajlera u engleskim pokrajinama Kent, Norfok, Safok i Kembridž&scaron;ir počeo je seljački ustanak, izazvan visokim porezima.839 - Srpski knjaz Milo&scaron; Obrenović abdicirao je u korist sina Mihaila i napustio Srbiju, zbog sukoba sa stare&scaron;inama koji su zahtevali uče&scaron;će u centralnoj vlasti, pod maskom zakonitosti. Pod pritiskom Miletine bune, 3. februara 1835. donet je nagla&scaron;eno liberalni Sretenjski ustav, ali ga je Knjaz zbog protivljenja Rusije, Austrije i Turske suspendovao već u martu 1835.1865 - Rođen je irski pisac Vilijam Batler Jejts, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1923. Bio je izraziti kosmopolita oslonjen na klasične helenske uzore, ali i duboko vezan za irsko tlo i tradiciju. Jedan je od najvećih autora koji su stvarali na engleskom jeziku. Dela: poezija &quot;Oisinova lutanja&quot;, &quot;Vetar u trsci&quot;, &quot;Ostrvce na jezeru Inisfri&quot;, &quot;Toranj&quot;, drame &quot;Grofica Ketlin&quot;, &quot;Žuđena zemlja&quot;, &quot;Mačka i mesec&quot;, eseji &quot;Keltski suton&quot;, &quot;Ideje dobra i zla&quot;, &quot;Sanjarenja o detinjstvu i mladosti&quot;, &quot;Autobiografija&quot;.1876 - Srpsko učeno dru&scaron;tvo je za prvu ženu akademika kod Srba izabralo slikarku Katarinu Ivanović. 1897 - Rođen je finski trkač Pavo Nurmi, koji je na dugim stazama osvojio devet zlatnih medalja na Olimpijskim igrama 1920, 1924. i 1928. Svetske rekorde obarao je 29 puta.1899 - Rođen je meksički kompozitor i dirigent indijanskog porekla Karlos Čavez, osnivač Simfonijskog orkestra Meksika. Istraživao je meksički muzički folklor. Bio je dominantna muzička figura 20. veka u Meksiku, direktor Konzervatorijuma i &scaron;ef Državnog umetničkog odeljenja. Dela: simfonije &quot;Simfonija proletaria&quot;, &quot;Simfonija India&quot;, baleti, kamerna muzika, klavirske kompozicije.1917 - Nemci su u Prvom svetskom ratu usmrtili 162 stanovnika Londona, u prvom masovnom bombardovanju britanske prestonice iz vazduha u kojem je učestvovalo 14 bombardera tipa &quot;Gota&quot;.1923 - Osnovana je Beogradska filharmonija. Njen osnivač, prvi direktor i &scaron;ef-dirigent bio je jedan od najznačajnijih srpskih kompozitora i dirigenata Stevan Hristić.1943 - Rođen je engleski filmski glumac Malkolm Mekdauel, koji je najče&scaron;će tumačio arogantne, asocijalne likove. Filmovi: &quot;Ako&quot;, &quot;Paklena pomorandža&quot;, &quot;&Scaron;unjajući Mesec&quot;, &quot;Srećni čovek&quot;, &quot;Rojal fle&scaron;&quot;, &quot;Kaligula&quot;, &quot;Bolnica Britanija&quot;, &quot;Ljudi mačke&quot;, &quot;Plavi grom&quot;, &quot;Poludi&quot;, &quot;Gulag&quot;.1944 - Nemci su započeli intenzivno bombardovanje južne Engleske i Londona novim, dugo pripremanim oružjem, raketama &quot;Fau-1&quot;. Do marta 1945. ispaljeno je oko 8.000 raketa &quot;Fau-1&quot; i oko 4.000 &quot;Fau-2&quot;, od kojih je poginulo najmanje 5.500 britanskih civila, oko 2.700 u prve tri sedmice bombardovanja.1956 - Poslednji britanski vojnici napustili su bazu na Sueckom kanalu, kojim je Velika Britanija upravljala 74 godine, a upravu nad Kanalom preuzeo je Egipat.1965 - Umro je jevrejski pisac i filozof Martin Buber. Najvi&scaron;e je bio zaokupljen književnim i filozofskim nasleđem hasidizma, jevrejskog verskog pokreta nastalog u Poljskoj početkom 18. veka.1982 - Umro je kralj Saudijske Arabije Kalid ibn Abdul Aziz, kojeg je nasledio prestolonaslednik Fahd.1983 - Američki vasionski brod &quot;Pionir 10&quot; pro&scaron;ao je pored Neptuna, postav&scaron;i prva letelica napravljena ljudskom rukom koja je iza&scaron;la izvan Sunčevog sistema.1986 - Umro je Beni Gudmen, američki klarinetista i kompozitor, jedan od prvih belih muzičara koji se usprotivio rasnoj segregaciji. Osnovao je 1934. džez orkestar u koji je pozvao i crne muzičare. Snimio je desetak filmova, a bavio se i klasičnom muzikom.1988 - Vrhovni sud Sovjetskog Saveza ukinuo je smrtne presude izrečene 1936. i 1937. Grigoriju Zinovjevu, Lavu Rozenfeldu (Kamenjev), Georgiju Pjatakovu i Karlu Radeku i rehabilitovao tu četvoricu visokih sovjetskih rukovodilaca streljanih u vreme staljinističkih čistki.1990 - Prilikom napada rumunske policije na studente u centru Bukure&scaron;ta, u improvizovanom &scaron;atorskom naselju, poginulo je četvoro i povređeno oko 200 ljudi.1993 - Kim Kempbel je postala prva žena premijer u istoriji Kanade.1993 - Preminuo je Gajo Petrović, filozof. Na zagrebačkom Filozofskom fakultetu predavao je logiku i teoriju saznanja, kao i na nizu univerziteta u Europi i SAD. 1995 - Oslobođeni su svi preostali pripadnici Unprofora koje je Vojska Republike Srpske zarobila krajem maja 1995. zbog napada NATO aviona. Bombardovanja &scaron;ire okoline Pala počela su 25. maja, četiri časa pre isteka ultimatuma kojim je obema stranama zaprećeno napadom ako ne prestanu borbe oko Sarajeva. Tome je prethodila ofanziva muslimana (Bo&scaron;njaka) oko Sarajeva započeta 16. maja 1995. Prva grupa od 120 pripadnika mirovnih snaga UN oslobođena je 2. juna, a poslednji zarobljenici od ukupno 372 pu&scaron;teni su 13. juna.1997 - Na smrt je osuđen američki ratni veteran Timoti Mekvej, optužen za podmetanje eksploziva 1995. u federalnu zgradu u Oklahoma Sitiju, kad je poginulo 168 ljudi.2000 - U Pjongjangu je počeo samit dve Koreje. Posle trodnevnih razgovora predsednika Severne i Južne Koreje Kim Džong Ila i Kim Dae Džunga potpisana je zajednička deklaracija kojom je, kako se verovalo, otvorena mogućnost ponovnom ujedinjenju Koreje, koja je od početka pedesetih godina 20.v. podeljena u dve države.2001 - Osnovan je Atlantski savet Srbije. Atlantski saveti su krovne asocije dru&scaron;tvenih grupacija i pojedinaca brojnih savremenih zemalja, koje populari&scaron;u ideje atlantizma i hijerarhiju vrednosti evro-atlantskog sveta.2003 - Usvojen je nacrt Ustava Evropske unije. 2005 - Umro je dugogodi&scaron;nji vođa Portugalske komunističke partije Alvaro Kunjal. Imao je značajnu ulogu u &quot;Revoluciji karanfila&quot;, kada je 1974. sru&scaron;en poredak koji je svojevremeno uspostavio Antonio Salazar.2006 - Prvi put je u Beogradu, u centru &quot;Sava&quot;, gostovao filharmonijski orkestar milanske &quot;Skale&quot;. 2008 - Talibanski pobunjenici digli su u vazduh glavnu kapiju najvećeg zatvora u avganistanskom gradu Kandaharu, pri čemu su iz zatvora pobegli skoro svi zatočenici, njih oko 1.150, među kojima i 400 talibana.2008 - Umro je američki novinar Tim Rasert. Bio je &scaron;ef biroa televizije En-Bi-Si (NBC) u Va&scaron;ingtonu, poznat i kao domaćin političke emisije &quot;Susret sa &scaron;tampom&quot; koju je vodio od 1991. Pre novinarske karijere, Rasert je radio u američkom Senatu. Autor je vi&scaron;e popularnih visokotiražnih publicističkih knjiga.2022 - Na reci Mekong, u provinciji Stung Treng, na severoistoku Kambodže, ulovljena je najveća slatkovodna riba, raža 300 kilograma težine. To je, koliko se zna, najveći primerak slatkovodne ribe ikada ulovljen.2025 - Izrael je izveo niz napada u Iranu. Pogođen je nuklearni centar Natanz. Ubijen je general Mohamad Bageri, načelnik General&scaron;taba Irana, Hosein Salami, zapovednik Revolucionarne garde, kao i &scaron;estorica iranskih stručnjaka za nuklearno oružje. Tri dana zatim pogođena je i zgrada nacionalne televizije Irana.

Na današnji dan, 13. jun

0 Komentari