Na pučini ogromnog Tihog okeana, hiljadama kilometara udaljeno od prvog kontinenta, leži Uskršnje ostrvo – mesto koje prkosi logici, vremenu i istoriji.
Na prvi pogled to je samo vetrovita tačka na karti. Na drugi, to je jedno od najintrigantnijih arheoloških čuda na planeti.
Ostrvo je dobilo ime po holandskom istraživaču Jakobu Rogevenu, koji ga je ugledao baš na Uskrs 1722. godine. Ono što je zatekao bilo je daleko od očekivanog: umesto primitivnog društva, dočekale su ga stotine monumentalnih kamenih figura – Moai – koje su već tada budile pitanja na koja ni danas nemamo sve odgovore.
Dugo se verovalo da su moai statue samo simbol moći ili religije. Danas znamo da su mnogo više od toga. One predstavljaju pretke – vođe i zaštitnike zajednice – koji "gledaju" prema selima, štiteći stanovništvo.
Jess Kraft/shutterstock
Najnovija istraživanja donose zanimljiv preokret: moai nisu nasumično raspoređeni. Naprotiv – nalaze se u blizini izvora slatke vode, najdragocenijeg resursa na izolovanom ostrvu. To sugeriše da su statue imale i praktičnu ulogu – označavale su mesta opstanka.
Još jedno otkriće menja percepciju: iako ih često nazivamo "glavama", moai zapravo imaju cela tela, od kojih su mnoga zatrpana slojevima zemlje kroz vekove.
Kako su ih pomerali? Misterija koja i dalje živi
Jedno od najčešćih pitanja glasi: kako su ljudi bez moderne tehnologije pomerali statue teške i po 80 tona?
Najprihvaćenija teorija danas kaže da su ih "šetali" – uz pomoć konopaca i koordinisanog pomeranja levo-desno, poput hodanja. Ova hipoteza potvrđena je eksperimentima koji su pokazali da je takav transport moguć bez točkova ili metalnih alata.
Koliko je ljudi zaista živelo na ostrvu?
Decenijama je važilo mišljenje da je ostrvo bilo dom relativno male zajednice – između 1.500 i 3.000 ljudi. Međutim, nova istraživanja, poput onih koje vodi Cedric Puleston, ukazuju da je broj stanovnika mogao dostići čak 17.500.
Skreidzeleu/ Shutterstock
To menja čitavu sliku: društvo Rapa Nuija nije bilo primitivno, već kompleksno i organizovano, sa razvijenom hijerarhijom, religijom i umetnošću.
Propast civilizacije: Mit i stvarnost
Dugo je važila teorija da su stanovnici sami uništili svoje ostrvo – prekomernom sečom šuma i iscrpljivanjem resursa. Iako je deo toga tačan, savremena istraživanja ukazuju na složeniju sliku.
Dolazak Evropljana doneo je bolesti, ropstvo i nasilje, što je dodatno devastiralo populaciju. Ekološki problemi, kombinovani sa spoljnim uticajem, doveli su do dramatičnog pada broja stanovnika.
Maurizio De Mattei/ Shutterstock
Ostrvo koje i dalje postavlja pitanja
Uprkos decenijama istraživanja, Uskršnje ostrvo i dalje ne otkriva sve svoje tajne. Kako je izolovana zajednica uspela da razvije tako naprednu kulturu? Zašto su statue prestale da se grade? I šta još leži zakopano ispod zemlje?
Možda je upravo u tome njegova najveća moć – što nas tera da stalno preispitujemo granice ljudske sposobnosti.
Srbija je počela sa izdavanjem novog pasoša koji donosi moderniji dizajn i viši nivo zaštite, u skladu sa najnovijim svetskim standardima za izradu putnih isprava.
Video je izazvao raspravu među korisnicima društvenih mreža o tome da li su evropske porcije premale ili su severnoameričke prevelike. Mnogi su stali u odbranu manjih porcija, tvrdeći da one vode zdravijoj ishrani.
U srcu Belgije nalazi se Gent, grad koji poslednjih godina sve češće privlači putnike koji žele da izbegnu uobičajene turističke rute i otkriju autentična mesta sa karakterom.
Srbija je počela sa izdavanjem novog pasoša koji donosi moderniji dizajn i viši nivo zaštite, u skladu sa najnovijim svetskim standardima za izradu putnih isprava.
Fudbalski navijači imaju neobičnog saveznika u nokaut fazi Svetskog prvenstva. U prihvatilištu za foke u engleskom Kornvolu rezultate utakmica predviđa Ajla – i to zasad sa neverovatnom tačnošću
U stihovima peva o nesigurnosti, njihovom odnosu i braku, dok se Penova kasnija glumačka karijera i Oskarima nagrađeni uspesi navode kao kontekst njihove dugogodišnje veze.
Naučnici su naveli i da rotacija Sunca trenutno pomera aktivne regione zapadno od linije Sunce-Zemlja, što bi do kraja sedmice moglo da dovede do slabljenja njihovog uticaja na našu planetu.
Naučnici su razvili sintetičku ćeliju "SpudCell" koja koristi veštačku DNK da se hrani, raste i razmnožava u laboratoriji, otvarajući novo poglavlje u sintetičkoj biologiji i razvoju veštačkog života.
Velika analiza objavljena u časopisu The Lancet, koja obuhvata milijarde primenjenih doza mRNK vakcina, pokazala je da su one bezbedne i veoma efikasne u sprečavanju teških oblika zaraznih bolesti.
Prvi pacijent registrovan je danas u okviru kliničkog ispitivanja terapije protiv Bundibugjo soja ebole, izjavio je šef Svetske zdravstvene organizacije (SZO) Tedros Adhanom Gebrejesus.
