Odabrani izvođači za obnovu Saborne crkve: Radovi vredni gotovo 49 miliona dinara

Postupak javne nabavke je završen, a Pokrajinski zavod za zaštitu spomenika kulture posao je poverio preduzeću Koto iz Beograda. Podizvođač Ars Tera izvešće deo radova u vrednosti od 20.566.785 dinara.

Konzervatorsko-restauratorski radovi unutar hrama odvijaće se u dve faze i trajaće 300 kalendarskih dana od dana uvođenja izvođača u posao.

Smeštena u blizini Vladičanskog dvora, Saborna crkva Svetog Georgija glavna je episkopska crkva u Bačkoj i jedan od najznačajnijih sakralnih objekata u Novom Sadu. Kao spomenik kulture od velikog značaja, tokom vekova je prošla kroz brojne obnove, posebno nakon razaranja u bombardovanju 1849. godine.

Rešenjem Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS od 6. avgusta 1948. godine stavljena je pod zaštitu, a 1991. godine kategorisana je kao nepokretno kulturno dobro od velikog značaja.

Crkva se prvi put pominje 1720. godine kao manji hram, koji je kasnije zamenjen novim. Taj hram je vremenom oronuo, zbog čega je krajem 19. veka doneta odluka o njegovoj drugoj, sveobuhvatnoj obnovi. Prva velika obnova izvedena je 1851. godine, dok današnji izgled Saborna crkva dobija početkom 20. veka, u vreme vladike Mitrofana Ševića.

Foto: Grad Novi Sad

Najstariji spomenik

Za najstariji sačuvani javni spomenik u Novom Sadu smatra se pravoslavni Bogojavljenski krst od ružičastog mermera, koji se danas nalazi u porti Saborne crkve.

Krst potiče iz druge polovine 18. veka, a prvobitno se nalazio na uglu nekadašnjeg Magazinskog i Lebarskog sokaka, današnjih Zmaj Jovine i Miletićeve ulice, kod zdenca Save Vukovića, dekorativnog bunara na tadašnjoj pijaci. Krst, koji je 1867. godine obnovila dobrotvorka Marija Trandafil, premešten je ispred Vladičanskog dvora 1910. godine, kada je uvedena tramvajska pruga, dok se u porti Saborne crkve nalazi od 1957. godine.

Nakon što je oštećena u Buni juna 1849. godine, crkva je obnovljena od 1851. do 1853. godine. Prema projektu Gustava Šaibe, graditelja iz Pešte, podignut je novi toranj, dok su na brodu hrama otvorena dva nova prozora.

Pošto je crkva ponovo oronula, 1902. godine usledila je nova obnova, prema projektu Mihajla Harminca, arhitekte i preduzimača iz Budimpešte. U novi visoki zvonik ugrađena su zvona naručena u Budimpešti.

Tokom te obnove hram dobija nov mobilijar, zidne kompozicije koje je naslikao Stevan Aleksić, kao i ikonostas, čiju je drvenu rezbarenu konstrukciju uradila radionica "Retej i Benadek" iz Budimpešte. Paja Jovanović izradio je sve ikone na ikonostasu, ukupno njih 33, kao i istorijske slike iznad obe pevnice – "Krunisanje Stefana Prvovenčanog" i "Sveti Sava miri zavađenu braću Vukana i Stefana". Uradio je i dve velike ikone na tronovima, Bogorodičinom i arhijerejskom, kao i zidnu ornamentiku.

Kako se vidi iz specifikacije Pokrajinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture, objavljene na Portalu javnih nabavki, u prvoj fazi konzervatorsko-restauratorski radovi planirani su na sedam zidnih slika ukupne površine 86,54 metra kvadratna, kao i na slikanoj zidnoj dekoraciji u celom hramu, površine 1.365,15 kvadrata. Predviđena je i rekonstrukcija pozlaćenih elemenata zidne ornamentike, površine 15 kvadrata.

Drugom fazom obuhvaćeni su ikonostas, tronovi, odnosno Bogorodičin, arhijerejski i tron u Gornjem mestu, kao i gornje zone oplate pevnica. Predviđena je restauracija 33 ikone ukupne površine 39,33 kvadrata, bojene oplate ikonostasa, lica i poleđine, tronova i oplate pevnica površine 265,22 metra kvadratna, kao i pozlaćenog duboreza površine 42,5 kvadrata.

Nije zgoreg podsetiti da je izrada projektne dokumentacije za konzervaciju i restauraciju ikonostasa, mobilijara, slika i zidne ornamentike poverena firmi Studio D Art i Međuopštinskom zavodu za zaštitu spomenika kulture Subotica, sa kojima je početkom prošle godine zaključen ugovor vredan 2,7 miliona dinara sa PDV-om.